Na rynku niemieckim praca w domach prywatnych jako pomoc domowa i opiekunka osób starszych cieszy się ogromnym powodzeniem. Około 100 000 polskich kobiet od 25. do 60. roku życia, z doświadczeniem w opiece, często komunikatywną, dobrą aż do biegłej znajomością języka niemieckiego, pracuje tak z uznaniem od wielu lat.

W dobie rosnącego bezrobocia również rynek niemiecki postanawia bliżej przyglądać się Polakom wyjeżdżającym i pracującym w Niemczech. Pytanie nie brzmi już: czy ktoś pracuje “na czarno” (bo sankcje są bardzo poważne – dla przypomnienia: 5 000 euro + ewentualna deportacja dla pracownika i do 500 000 euro dla osoby zatrudniającej “na czarno”), ale czy “legalnie” na pewno oznacza legalnie?

Oto szereg kryteriów, jakimi należy się kierować, wyjeżdżając z agencją pracy:

1. Sprawdź, czy agencja posiada właściwe i aktualne certyfikaty.

2. Pod żadnym warunkiem nie płać agencji za pracę – pobieranie za to opłat jest karalne

3. Agencja pracy powinna zatrudniać na umowę o pracę!

• To ważne: nie umowę zlecenie, nie umowę o dzieło, czy też własną działalność gospodarczą. To ostatnie zresztą, wyrokiem Sądu Okręgowego w Monachium z dnia 04.11.2008 r. uznane zostało za nielegalne, jako że samozatrudniająca się opiekunka w domu prywatnym uzależniona jest de facto od tegoż pracodawcy, co jednoznacznie wskazuje na stosunek pracy, dla którego konieczna jest umowa o pracę!

4. Agencja pracy musi zapewniać potwierdzony przez ZUS dokument E101.

• To jedyny dokument stwierdzający legalność pobytu i pracy u konkretnej rodziny – wymagany i kontrolowany przez Urząd Celny oraz Urząd Skarbowy w Niemczech. Ostrzegamy, że nie chodzi o turystyczną ani lepszą wersję tego dokumentu, jaką proponują niektóre agencje. Dokument E101 jest tylko jeden!

5. Godziwe wynagrodzenie – Work Express gwarantuje warunki finansowe miedzy 800-1100 euro netto, czyli “na czysto” lub inaczej – “na rękę”.

6. Kwota brutto, od której agencja pracy odprowadza składki do ZUS-u.

• Co mówi prawo? Otóż: składki ubezpieczeniowe za pracownika kierowanego do pracy poza granicami kraju muszą być odprowadzane od minimum średniej krajowej. Kwota ta to w tej chwili około 3200 zł brutto. Niestety w większości agencji są one odprowadzane od minimalnego krajowego wynagrodzenia brutto tj. 1276,00 zł. Skutki? Najniższa emerytura, najniższa podstawa do wyliczenia chorobowego oraz wynagrodzenia za czas urlopu.

7. Upominaj się o “paski wynagrodzeń”. (W Work Express otrzymujesz je co miesiąc).

8. Upomnij się o Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego – EKUZ, która daje Ci takie same prawa do opieki zdrowotnej, jak obywatelowi kraju Unii Europejskiej, w którym się znajdujesz.

9. Pamiętaj, że prawo pracy wymaga, by osoba wyjeżdżająca, każdorazowo przed wyjazdem udała się na wstępne badania lekarskie do lekarza medycyny pracy.

• Może to być troszkę uciążliwe, ale w razie choroby, czy wypadku przy pracy, pozwala otrzymać stosowne odszkodowanie. Poniesienie kosztu tych badań to obowiązek każdego pracodawcy.

Z perspektywy opiekunki

Wbrew pozorom ustalenie powyższych faktów nie jest takie łatwe. “Firmy bronią się przed informowaniem kandydatów i pracowników o zasadach, na jakich mają wyjeżdżać albo robią to bardzo zawile, często nie poruszając najistotniejszych kwestii” – opowiada o swoich doświadczeniach z innymi agencjami, pracownik Work Expressu od 2008 roku, Alina Stępień. W Work Express nie ma z tym żadnego problemu – pełną informację otrzymuje się już przy pierwszym kontakcie telefonicznym. Co więcej – “wszelkie formalności, których ogrom zwykle przeraża potencjalnych pracowników, zostają w sposób szybki i bezproblemowy załatwione” – komentuje Jolanta Syrek, opiekunka Work Expressu od stycznia 2009 roku.

“Po 2 tygodniach od pierwszego kontaktu dostałam ofertę pracy, z której jestem bardzo zadowolona. Profesjonalizm personelu oraz jego sprawność działania, błyskawiczna wręcz, bardzo pozytywnie mnie zaskoczyły. Jestem spokojna o formalności i odprowadzanie za mnie składek, nie martwię się o przyszłość na emeryturze czy rencie. Dodatkowo, ubezpieczenie poza granicami Polski daje mi poczucie spokoju – dzięki karcie EKUZ mogłam skorzystać z porady lekarza w Niemczech bez obawy, że będę zmuszona pokryć koszty leczenia lub nie zostanę przyjęta: – dodaje Jolanta.

A co liczy się poza formalnościami? Doświadczeni rekruterzy i koordynatorzy, rzetelny dział kadr i księgowości. “Od początku współpracy, do momentu powrotu do Polski wiem, że otoczona jestem kompleksową opieką” – zaznacza stanowczo Syrek.

Jak powinna wyglądać współpraca agencji z pracownikiem

1. Rekruterzy są obecni we wszystkich czynnościach prowadzących aż do wyjazdu.

2. Po dotarciu na miejsce pracy opiekę nad pracownikami przejmują koordynatorzy, którzy, dostępni 7 dni w tygodniu, 24 h na dobę, pomagają i doradzają we wszystkich ważnych kwestiach.

Jak to wygląda w Work Express? Telefony w biurze na Stawowej dzwonią nie tylko wtedy, gdy potrzebne są wsparcie i rada koordynatora ale też wtedy, kiedy opiekunki chcą za nie… podziękować. “Oprócz numeru rodziny w Polsce to mój drugi najważniejszy numer telefonu, który zawsze mam przy sobie” – dodaje na zakończenie Syrek.

Magdalena Iskra